Witaj w
„Solana Polska”

Nasza Misja to przygotowanie
specjalnie dla Państwa potrzeb
najlepszych odmian ziemniaków sadzeniaków….
CZYTAJ DALEJ

Sadzeniaki – Wybór / Przygotowanie / Zbiór

W uprawie ziemniaka podstawowym warunkiem uzyskania wysokiego plonu dobrej jakości są zdrowe sadzeniaki. Powinny one pochodzić z plantacji o sprawdzonej zdrowotności potwierdzonej paszportem. Przed sadzeniem powinniśmy je przebrać, przesortować odrzucając bulwy zgniłe, porażone silnie ryzoktoniozą, zdeformowane i uszkodzone. Usuwamy wyrośnięte kiełki, a bulwy zdrowe powinniśmy podzielić na frakcje np. 30-40 mm; 40-50 mm i 50-60 mm. Plantatorzy ziemniaków z reguły poszukują sadzeniaków o mniejszym kalibrażu. Są niezadowoleni jeśli w określonej frakcji jest przewaga bulw dużych A przecież z bulw dużych/ 45-60mm/ zawierających większą ilość substancji zapasowych wyrasta więcej łodyg, wschody i wiązanie bulw rozpoczyna się wcześniej a nowe bulwy szybciej osiągają wielkość handlową.. Koszty związane z zakupem większej ilości sadzeniaków zwracają się z nawiązką w osiągniętym wyższym plonie. Zabiegiem koniecznym w uprawie ziemniaków niezależnie od ich przeznaczenia jest pobudzenie sadzeniaków. Polega ono na umieszczamy ich w pomieszczeniach typu magazyny, szopy, stodoły w workach , w pryzmach o wysokości do 40 cm, skrzyniach. Pomieszczenia te powinny być intensywnie wietrzone najlepiej z dostępem światła. Po upływie ok. 10 dni w zagłębieniach oczek pojawiają się widoczne białe kiełki. Bulwy bez wyraźnych objawów kiełkowania nie powinny być użyte do sadzenia.. Niezwykle ważną rolę odgrywa wartość plonotwórcza sadzeniaków, którą możemy ocenić na podstawie ilości i jakości kiełków. / tab. 1/

 

Wartość plonotwórcza sadzeniaków Tabela nr 1.

 

Stadium rozwoju bulwy
Wczesny zbiór
Zbiór po dojrzałości bulw
1
Brak kiełków
Brak wschodów
Brak wschodów
2
Dominacja kiełka wierzchołkowego
niska
Dość niska
3
Kiełkowanie kilku oczek
Dość wysoka
Bardzo wysoka
4
Kiełkowanie wielu oczek
wysoka
Wysoka
5
Tuberyzacja na kiełkach
Niska lub bardzo niska
Niska lub bardzo niska
6
Tuberyzacja na bulwach
Brak wschodów
Brak wschodów

 

Zaprawianie – ryzoktonioza jest chorobą w coraz większym stopniu zagrażającą uprawie ziemniaków. Możemy ograniczyć jej skutki poprzez zaprawianie bulw. Najlepiej zabieg ten wykonać zaprawiarkami montowanymi na sadzarce preparatami Np. Monceren 250 FS w dawce 60ml/100 kg sadzeniaków, Vitavax 200 FS w dawce 150-200 ml/100kg sadzeniaków.

 

Gleba i przedplon
Dla ziemniaków odpowiednie są gleby w dobrej kulturze, o dobrych stosunkach wodnych, odczynie lekko kwaśnym. Są to gleby kl. III i IV kompleksu żytniego bardzo dobrego i dobrego. Nie nadają się gleby bardzo lekkie i gliniaste, podmokle, zakamienione. Dobrymi przedplonami są rośliny motylkowe, motylkowe z trawami,. Niższe plony osiągamy po zbożach i kukurydzy. Dobre efekty, szczególnie na glebach słabszych daje przyoranie poplonu peluszki, gorczycy, seradeli czy też facelii.

 

Nawożenie organiczne
Nawożenie obornikiem zwiększa odporność bulw na uszkodzenia mechaniczne podczas zbioru, obniża straty w okresie przechowywania, zmniejsza ciemnienie miąższu bulw surowych, poprawia walory smakowe ziemniaków. Wykorzystanie składników przez ziemniaki z obornika wynosi 10-50%, w największym stopniu , bo ok. 50%, w przypadku przyorania obornika bezpośrednio po zbiorze przedplonu.
Pomiot kurzy można stosować w dawce 5-7 t/ha. Zaleca się go mieszać z innymi nawozami organicznymi. Pod ziemniaki jadalne stosujemy go w ograniczonym zakresie.

 

Przygotowanie gleby
Rozwój korzeni w glebie zależy od tego czy istnieją w niej warstwy zbite czy tez nie. Przy dużych opadach zwłaszcza w wysokich temperaturach istnieje niebezpieczeństwo, że wskutek nadmiernego nagromadzenia wilgoci i braku tlenu korzenie obumierają . I choć gleba jest wilgotna stwierdzamy symptomy braku wody, gdyż obumarłe korzenie nie są w stanie jej pobierać / wegetacja 2009r/ Wynika stąd jednoznacznie, że gleba pod ziemniaki musi sprostać wysokim wymaganiom a rolnicy przy pomocy intensywnych zabiegów stworzyć optymalne warunki do wegetacji ziemniaków. Jednym z takich zabiegów jest głęboszowanie. Wykonujemy je na glebach lekkich na głębokość 45-50 cm i 60-70 na glebach cięższych.. Badania wykazały, że wskutek głęboszowania zwyżki plonu ziemniaka wynosiły w latach normalnych ok. 10% natomiast w latach suchych do 30% przy jednoczesnym zwiększeniu udziału bulw dużych.

 

Ważne jest również aby np. orkę przedzimową z jednoczesnym przyoraniem obornika lub rozdrobnionych nawozów zielonych wykonać na głębokość 30-35cm pługiem z przedpłużkiem tak aby obornik lub poplony zielone umieszczone były płycej zapewni to szybszy i równomierny rozkład substancji organicznej. Na glebach średnio zwięzłych i zwięzłych za pługiem należy zaczepić bronę kolczatkę lub bronę zębową co pozwala na wykonanie wcześniejszych wiosennych zabiegów uprawowych. Na glebach lekkich i średnich i w terenach pagórkowatych należy orkę pozostawić w ostrej skibie co sprzyja lepszemu gromadzeniu wód opadowych.

 

Uprawa wiosenna
Przerwanie parowania, skruszenie gleby i przyspieszone jej ogrzewanie uzyskujemy po jak najwcześniejszym włókowaniu lub bronowaniu. Po nawożeniu wykonujemy uprawę na głębokości ok. 12-14 najczęściej agregatem uprawowym Na glebach lżejszych można zastosować dwukrotnie kultywator z bronami zębowymi, na cięższych zastosować glebogryzarkę lub bronę wirnikową z agregatem uprawowym .Kierunek ostatniego przejazdu agregatem powinien być zgodny z kierunkiem sadzenia. Aby uzyskać wysoką jakość ziemniaków jadalnych, na glebach zwięzłych i zakamienionych, wskazane było by usunięcie brył i kamieni z głębokości 25-30 cm.za pomocą specjalnego zestawu pługów i odsiewaczy. W tak spulchnionej glebie ziemniaki maja doskonale warunki wzrostu i rozwoju a podczas zbioru zdecydowanie zmniejsza się liczba mechanicznych uszkodzeń.

 

Nawożenie mineralne
Fosfor – korzyści; zwiększa zawartość suchej masy, zmniejsza skłonność do ciemnienie bulw, zwiększa odporność na uszkodzenia mechaniczne, przyspiesza dojrzewanie, zmniejsza podatność na porażenie chorobami wirusowymi, zwiększa w plonie udział bulw drobnych.
Potas – zwiększa udział bulw dużych, zawartość białka, zawartość witaminy C, wzrasta także zawartość aminokwasów, zmniejsza skłonność do ciemnienie, polepsza cechy kulinarne / sypkość miąższu/ zmniejsza straty podczas przechowywania. Zwiększa ilość bulw dużych szczególnie w okresie suszy.
Nawozy fosforowe i potasowe na glebach zwięzłych i średnio zwięzłych o uregulowanej kwasowości można stosować jesienią pod orkę przedzimową. Na glebach lekkich i kwaśnych lepsze efekty daje zastosowanie nawozu fosforowego wiosną.
Najlepszymi nawozami potasowymi są siarczan potasu i kalimagnezja. Im wyższa zawartość potasu w soli potasowej tym mniejsza zawartość szkodliwego chlorku sodu. Chlorek sodu , w dużej ilości, powoduje uszkodzenia kiełków w początkowej fazie wzrostu ziemniaków. Warto zastosować nawozy wieloskładnikowe nowej generacji jak Np. ENTEC Perfekt, Nitrofoska 15 PERFEKT zawierające dużą zawartość potasu w formie siarczanowej oraz wysoką zawartość rozpuszczalnego w wodzie fosforu.

 

Dawki
Właściwa proporcja NPK dla ziemniaków jadalnych wynosi 1;0,5-1;1,5-2.
Przy ustalaniu wysokości dawek fosforu i potasu powinniśmy uwzględnić aktualną zasobność gleby.

 

Zalecane dawki potasu i fosforu przy pełnej dawce obornika , zakładany plon ziemniaków 40 t/ha tabela nr 2.

 

Wyszczególnienie
Gleby lekkie
Gleby średnie
Nawożenie fosforem przy niskiej zawartości w glebie
106
136
Nawożenie fosforem przy wysokiej zawartości w glebie
41
68
Nawożenie potasem przy niskiej zawartości w glebie
283
272
Nawożenie potasem przy wysokiej zawartości w glebie
173
155

 

Brak analizy gleb w gospodarstwie praktycznie uniemożliwia zastosowanie optymalnych dawek fosforu i potasu. Składników, które maja podstawowe znaczenie w uzyskaniu wysokiego o dobrej jakości plonu ziemniaków jadalnych. Efektywnym sposobem nawożenia mineralnego pod ziemniaki jest rzędowy wysiew w redliny. Daje on wiele wymiernych korzyści w tym min. wcześniejsze i lepsze przyswajanie składnika przez korzenie, oszczędność w stosowaniu nawozu, ograniczenie ilości przejazdów na uprawianym polu, równomierny wzrost i rozwój roślin w okresie wegetacji. jak również poprawia jakość uzyskiwanych bulw. W doświadczeniach przy nawożeniu 120kg/ha N zawartość azotanów w bulwach zmniejszyła się z o ok. 20% na korzyść nawożenia rzędowego a także wyraźnie zmniejsza się ciemnienie miąższu po ugotowaniu. Przy dawce 30kg/ha N w moczniku zastosowanym rzędowo uzyskano plon bulw na poziomie podobnym jak przy dawce 60kg/ha N zastosowanej rzutowo przed sadzeniem.

 

 
Nawożenie azotowe
Azot stosujemy w jednej dawce przed sadzeniem jeśli poziom nawożenia nie przekracza 100-120 kg/ha. Dawkę powyżej 120 kg/ha N dzielimy na 2 części dając drugą część bezpośrednio przed wschodami lub dolistnie w okresie od zwarcia międzyrzędzi do fazy pełnego kwitnienia łącząc je ze zwalczaniem stonki lub zarazy ziemniaka. Udział azotu wnoszonego dolistnie nie powinien przekraczać 20% całości zaplanowanej dawki.
W ostatnich latach brak opadów lub ich nadmiar, wysokie temperatury utrudniają pobieranie składników z gleby. Uzasadnione jest więc uzupełnianie azotu przez nawożenie dolistne Optymalnym stężeniem mocznika dla ziemniaków młodych jest 6-8% roztwór/ w 300 l wody 20-24 kg mocznika/. Do 2 go zabiegu można dawkę mocznika zwiększyć, , stężenie 30 kg mocznika w 300 l wody nie powoduje poparzeń. Azot dostarczony z roztworu mocznika zostaje w ok. 80% pobrany w ciągu kilku godzin. Na glebach o średniej zasobności w magnez efektywne jest dolistne nawożenie roztworem mocznika z dodatkiem siarczanu magnezu.
Jeśli plantacja ziemniaków jest nawadniana to dawkę azotu zwiększamy o ok. 30-40 kg N/ha Również zwiększamy dawkę azotu o 10-15% na plantacjach kompleksowej chemicznej ochrony przed patogenami. .Przy wyższych dawkach azotu wzrasta w plonie udział bulw dużych ale zbyt wysokie dawki azotu pogarszają jakość konsumpcyjna ziemniaków jadalnych, zwiększają podatność na uszkodzenia. Nadmierne nawożenie azotowe sprzyja także rozwojowi zarazy ziemniaka jak również zwiększonemu porażeniu bulw ospowatością, zwiększa podatność na pustowatość i rdzawą plamistość.
Optymalne dawki na bardzo wczesny zbiór / po 60 dniach/ – 50-70kg Nha a pod ziemniaki po 75 dniach – o 20 kg więcej. Najbardziej odpowiednim nawozem azotowym pod ziemniaki jest mocznik. Na glebach obojętnych i zasadowych siarczan amonu.. W uprawie na bardzo wczesny zbiór saletra amonowa lub saletrzak.

 

Sadzenie
Zalecanym terminem sadzenia jest okres II i III dekada kwietnia.. Opóźnienie sadzenia wyraźnie obniża plon , powoduje rozdrobnienie bulw. Ziemniaki jadalne wymagają obsady 40-55 tyś. roślin/ha. sadzimy sadzeniakami rozsortowanymi na 2-3 frakcje, pobudzone gdzie długość kiełka nie powinna przekraczać 5 mm.
Optymalna wielkość sadzeniaka umożliwiająca osiągniecie wysokiego plonu wynosi 50-80g.
Głębokość sadzenia – zbyt głębokie sadzenie, szczególnie na glebach średnio zwięzłych i zwięzłych, zwiększa porażenie czarna nóżką i ryzoktoniozą. Powoduje opóźnione wschody , utrudnia zbór kombajnem, zwiększa straty w wyniku uszkodzeń mechanicznych. Głębokość sadzenia określamy od podstawy sadzeniaka do wyrównanej powierzchni roli przed sadzeniem . Optymalna jest 2cm więcej od poprzecznej średnicy sadzeniaka Dla sadzeniaków małych o wielkości 3-4cm powinna wynosić 5-6 cm, średnich o wielkości 4-5cm – 6-7cm a dla dużych o wielkości 5-6 cm – 7-8 cm. Wysokość obsypywania powinna wynosić 6-8 cm gleby nad sadzeniakiem. Za szerokimi rzędami przemawia lepsze utrzymanie wilgotności, ograniczenie występowania bulw zazielenionych, wyższa efektywność nawożenia, mniejsza ilość bulw uszkodzonych podczas zbioru. Kształt redliny to- ścięty stożek o szerokości podstawy 65 cm, i przy wierzchołku 18-20 cm, oraz wysokości 20-25 cm. wykazujący małą podatność na rozmywanie i deformacje, stwarzający dobre warunki dla rozwoju stolonów.

 

 

Parametry sadzenia tabela nr 3

 

cecha
jadalne
Jadalne na wczesny zbiór
1
Wielkość bulw w cm
3-4 i 4-5
4-5
2
Liczba pędów na bulwie
3,2 i 4,1
4-6
3
Liczba pędów tys szt. ha
200
Zbiór 60 dni po sadzeniu- 500
Zbiór 75 dni po sadzeniu – 300
4
Przygotowanie sadzeniaków
pobudzanie
podkiełkowanie
5
Szerokość międzyrzędzi cm
75-90
62,6-67,5
6
Gęstość sadzenia cm
21-27
15-20
7
Głębokość sadzenia cm
6-7
5-6
8
Temp. gleby na głębokości 10 cm w momencie sadzenia
6-8
5-6

 

prędkość sadzenia – sadzeniaki małe o średnicy 30-45 mm ok. 5km/h, duże o średnicy 45-60 – 3 km/h

 

Ochrona plantacji przed zarazą ziemniaka – w fazie intensywnego rozwoju części nadziemnej stosujemy środki chemiczne o działaniu układowym Np. Infinito 687,5 S.C. w dawce 1,6l/ha; Pyton Consento 450 S.C. w dawce 2l/ha.natomiast w okresie tuberyzacji i fazie dojrzewania / część nadziemna już nie rozwija się/– stosujemy preparaty o działaniu wgłębnym i kontaktowym Np. Curzate Top 72,5 WG w dawce 2 kg/ha, Tanos 50 WG w dawce 0,6kg/ha, Gwarant 500 S.C. w dawce 2l/ha, Unikat 75 WG w dawce 2 kg/ha.

 

 

Do ostatniego zabiegu zaleca się zastosować środki chroniące bulwy Np. Altima 500 S.C. w dawce 0,35l/ha.
Na 2-3 tygodnie przed zbiorem chemicznie desykujemy plantację Np. preparatem Reglone 200SL w dawce 4-5 l/ha lub preparatem Basta 150 SL w dawce 2,5-3l/ha.

 

Zbiór
Od sposobu zbioru w dużej mierze zależy jakość ziemniaków jadalnych. Dokonujemy go po osiągnięciu pełnej dojrzałości bulw/ naskórek nie łuszczy się pod naciskiem kciuka, przy temp gleby pow 10 st c. i jej wilgotności do 15%./ Bulwa ziemniaka jest bardzo podatna na działanie metalowych części maszyn zbierających i sortujących. Otarcia skorki, obicia, okaleczenia , pęknięcia, zgniecenia, zmiażdżenia są przyczyna wnikania bakterii i grzybów promieniowców, które powodują porażenia mokrą i suchą zgnilizną Obicia objawiają się bardzo intensywnym ciemnieniem miąższu.
Przechowywanie – optymalna . temp. 3-6 st C, wilgotność względna 80-85%.